Terapia wad wymowy

Problemy logopedów. Diagnoza

Dobra, czyli rzetelna i dokładna diagnoza logopedyczna jest podstawą efektywnej i skutecznej terapii. Niestety logopedzi często zapominają o tym, jak powinna ona wyglądać, ograniczając swoje czynności do sprawdzenia artykulacji kluczowych głosek  i oceny sprawności języka. Z problemami podczas diagnozy borykają się zarówno młodzi logopedzi, jak i logopedzi z bogatym doświadczeniem. Sprawdź, jakie inne problemy mogą pojawić się podczas diagnozy logopedycznej!

  1. Chaos podczas badania
    Czasami diagnoza wykonywana jest w sposób bardzo chaotyczny. Dotyczy to zarówno niezaplanowanego wcześniej przebiegu diagnozy, jak i jej spontanicznego charakteru. Brak planu powoduje rozproszenie logopedy i badanego dziecka. Zaburzenie koncentracji malucha wpływa wyniki badania, a to z kolei rzutuje na ocenę umiejętności dziecka.
  2. Zapominanie o wywiadzie
    Niektórzy logopedzi wychodzą z błędnego założenia, że liczy się „tu i teraz”, koncentrując się na rozwiązaniu bieżących problemów zdiagnozowanego pacjenta. Być może mało istotnym jest pytanie o wykształcenie rodziców, natomiast warto zapytać o przebieg życia płodowego, rozwój ruchowy dziecka czy sposób zabawy. Pamiętaj, że umiejętności i problemy dziecka przychodzącego do gabinetu, często mają związek ze środowiskiem, z jakiego się wywodzi.
  3. Różne narzędzia do diagnozowania
    Często zdarza się tak, że pomoce, które służą prowadzeniu terapii, wykorzystywane są też do diagnozy. Co więcej, logopedzi nierzadko sięgają po mało wartościowe tytuły, niedopasowane do przypadku konkretnego dziecka. Występują także sytuacje, kiedy w procesie terapii wykorzystuje się kwestionariusze do badania wymowy. Zamiast zdawać się na przypadkowość, warto sięgać po standaryzowane narzędzia przeznaczone tylko i wyłącznie do diagnozy. Przestrzeganie procedur badawczych pozwoli na wykonanie obiektywnego badania oraz postawienie rzetelnej, opartej na statystykach, diagnozy.
  4. Ograniczanie roli logopedy
    A co z rozumieniem mowy? Co ze sprawdzaniem połykania i  oddychania? Co ze słuchem fonemowym? Czy logopeda rzeczywiście tylko wywołuje głoski? Odpowiedź brzmi – zdecydowanie nie! Nie można ograniczać badania wyłącznie do oceny artykulacji, ponieważ mowę tworzą także inne aspekty: jej rozumienie i nadawanie, sprawność słuchu fonemowego i narządów mowy, zachowanie, lateralizacja oraz sprawność motoryki małej. U dzieci w wieku szkolnym należy z kolei wziąć pod uwagę umiejętność czytania i pisania.
  5. Bagatelizowanie standaryzowanych sposobów diagnozowania
    Niektórzy logopedzi układają z dzieckiem historyjkę obrazkową. Inni proszą o wykonywanie poleceń. Jeszcze inni dają kredki, i, zachęcając do rysowania, zadają pytania nawiązujące do rysunku. Każdy ma swoje własne sposoby na sprawdzanie rozumienia i nadawania mowy. Istotne jest, aby poznać system gramatyczny dziecka, jego składnię, zasób słownictwa czynnego i biernego, a później skonfrontować uzyskane wyniki z rezultatami grupy wiekowej, do której należy pacjent. Dopiero takie porównanie pozwala stwierdzić, czy dziecko jest w normie rozwojowej, czy należy już rozpocząć pracę nad komunikacją.
  6. Brak zapisu swoich spostrzeżeń
    Pamięć ludzka bywa zawodna, dlatego warto zapisywać swoje spostrzeżenia i robić notatki z diagnoz. Najlepiej, jeśli wykorzystuje się do tego arkusz do diagnozy, zawierający plan prowadzonego badania oraz miejsce na własne adnotacje.
  7. Brak interpretacji wniosków
    Przeprowadzanie diagnozy w formie spontanicznej obserwacji powoduje, że niezwykle trudno porównać umiejętności badanego dziecka z jego grupą rówieśniczą. Istnieją narzędzia badawcze, które w dokładny sposób opisują normy rozwojowe dzieci w określonym wieku na podstawie konkretnych zadań. Są znormalizowane, co oznacza, że wynik badanego dziecka można zestawić z wynikami jego rówieśników. Daje to podstawę do określenia, czy rozwój mowy małego pacjenta przebiega prawidłowo.
  8. Trudność w zapisie głosek
    Bardzo ważną kwestią jest sposób, w jaki logopeda zapisuje realizowane głoski. Może korzystać ze znaków, jakie zna z zajęć z fonetyki, ale nie wyklucza się też używania własnego systemu zapisywania głosek i ich zniekształceń. Wciąż niewielu jest specjalistów, którzy wiedzą o uniwersalnym systemie znaków. Warto przeanalizować Międzynarodowy Alfabet Fonetyczny, dający możliwość uniwersalizacji zapisu wad wymowy. (sprawdź: Międzynarodowy Alfabet Fonetyczny)
  9. Niezrozumiała diagnoza
    Przedstawiona diagnoza powinna być jasna, zrozumiała, napisana przystępnym językiem. Niejednokrotnie rodzice zastanawiają się, co oznaczają użyte przez logopedę terminy (które nie zawsze są spójne nawet w literaturze naukowej). Umiejscowienie diagnozy w międzynarodowej klasyfikacji ICD – 10 w jasny sposób określi rodzaj zaburzenia, a dodatkowo spowoduje, że będzie ona czytelna dla innych specjalistów.

Logopedzi przyznają, że podstawą do dobrej diagnozy dziecka jest nie tylko zachowanie czujności, ale także stosowanie sprawdzonych narzędzi diagnostycznych. Na rynku funkcjonuje wiele testów i kwestionariuszy, a wśród nich Karty Oceny Logopedycznej Dziecka – nowe narzędzie do diagnozy logopedycznej, które rozwiązuje większość z przedstawionych wyżej problemów. Dostosowano je do dwunastu grup wiekowych, od urodzenia do końca dziewiątego roku życia. Proponuje jasną, czytelną i logiczną kartę do diagnozy, zawiera opis jej przeprowadzania i szczegółową instrukcję. KOLD bada rozumienie mowy, jej nadawanie, reakcje słuchowe, narządy mowy, artykulację i sprawność narządów artykulacyjnych (od 2. roku życia) oraz umiejętności pragmatyczno-społeczne. Narzędzie jest wystandaryzowane – zawiera warunki przeprowadzania diagnozy – oraz znormalizowane, tj. posiada normy dla dzieci we wszystkich grupach wiekowych. Warto zapoznać się z testem Kart Oceny Logopedycznej Dziecka, który porządkuje proces diagnozy logopedycznej. Należy jednak zaznaczyć, że nie jest to narzędzie do badań przesiewowych, lecz dogłębnej i starannej diagnozy  dziecka.

Sprawdź też:

Dekalog diagnosty – jakimi zasadami kieruje się dobry diagnosta?

Jak powinna wyglądać diagnoza logopedyczna?

 

Zostaw Odpowiedź