Testy i recenzje

Inter-, multi-…, czyli pojęciowy zawrót głowy.

O tym, jak logopeda radzi sobie z wieloaspektowością w swojej pracy
pisze dr n hum. Anna Walencik-Topiłko

Logopedia jest jedną z wielu dziedzin zajmujących się komunikacją językową, chociaż jako jedyna skupia się nie na wycinku, lecz na całości zagadnień z nią związanych. Interesuje się bowiem mechanizmem i biologiczno-neurologicznym podłożem czynności mowy, psychologicznymi i społecznymi uwarunkowaniami komunikacji językowej, sposobami rozwijania kompetencji językowej i komunikacyjnej oraz wszelkimi zaburzeniami procesu nabywania kompetencji i rozwijania sprawności realizacyjnych. W logopedii komunikację językową rozbiera się na części pierwsze pod bardzo różnym kątem: medycznym, lingwistycznym, psychologicznym, pedagogicznym, a nawet artystycznym. Obszar prowadzonych analiz jest niezmiernie szeroki: od wzorca, poprzez normę, aż po patologię.

Takie zadanie postawiła sobie współczesna logopedia. Tak więc logopedzi – jako specjaliści od tak szerokiego oglądu głównego przedmiotu zainteresowania – wzięli na swoje barki wszechstronne i wieloaspektowe przygotowanie się do swojej pracy, jak też jej wykonywanie. Jak sobie radzą, a właściwie jak sobie radzimy? Bo przecież od blisko trzech dekad w tych działaniach biorę udział – i jako metodyk oraz wykładowca, i jako praktyk, bowiem logopedia jest moją profesją i pasją.

Po pierwsze – podzieliliśmy logopedię na subdyscypliny. Tym samym stworzyliśmy i prawnie, i zwyczajowo specjalizacje. Jest ich całkiem sporo: surdologopedia, neurologopedia, oligofrenologopedia, balbutologopedia, logopedia artystyczna, emisja głosu, onkologopedia, gerontologopedia, wczesna interwencja logopedyczna… i pewnie będą powstawać kolejne. Ale w każdej z nich zachowujemy porządek i ład, tworząc odpowiednie standardy profilaktyki, diagnozy i terapii związane ze specyfiką konkretnego zaburzenia czy oglądu komunikacji językowej z danej perspektywy.

Po drugie – w kontakcie z pacjentem/klientem stosujemy podejście holistyczne. Całościowy ogląd w diagnozie charakteryzuje się tym, że nie koncentrujemy się jedynie na stanie komunikacji językowej i klasyfikacji ewentualnych jej zaburzeń, ale dociekamy przyczyny, obserwujemy całokształt funkcjonowania osoby jako jednostki i na tle jej uwarunkowań społecznych. Taka holistyka w działaniu towarzyszy nam również w terapii. Kształtując, korygując, polepszając komunikację językową, działamy wielopłaszczyznowo. Jest to możliwe dzięki temu, co zostało opisane w kolejnym podpunkcie.

Po trzecie – w praktycznym działaniu towarzyszą nam różne charakterystyczne przedrostki.

  • Inter-. Interdyscyplinarność: integrujemy wiedzę i metody z różnych dziedzin, stosując przy tym syntezę oraz analizę. Całą wiedzę z wielu dziedzin staramy się harmonicznie poskładać, aby tworzyła spójną całość przystosowaną do naszych logopedycznych potrzeb. Interaktywność: łączymy różne aktywności w działaniu pacjenta, by ten jak najefektywniej i najszybciej nabył wszelkie sprawności językowe – słuchamy, mówimy, śpiewamy, gramy na instrumentach, czytamy, skaczemy… Program tych aktywności dopasowujemy optymalnie do potencjału i potrzeb pacjenta/klienta, jak też i do celów terapii.
  • Multi-. Multidyscyplinarność: w prowadzeniu terapii współpracujemy ze specjalistami z różnych dyscyplin i pracujemy wspólnie nad osiągnięciem optymalnych rezultatów. Wymieniamy się wiedzą, ale nie wchodzimy sobie nawzajem w zakres kompetencji.
  • Intra-. Intradyscyplinarność: współpracujemy ze sobą w ramach jednej głównej dyscypliny – logopedii, ale między subdyscyplinami, np. logopeda ogólny z neurologopedą lub balbutologopedą. Dzielimy się wówczas zakresami w odniesieniu do działań związanych z konkretnym aspektem zaburzeń językowych u pacjenta, np. ja pracuję nad artykulacją, a ty nad płynnością mowy.
  • Poli-. Polisensoryczność: oddziałujemy na wiele zmysłów pacjenta, by optymalizować ćwiczenia komunikatywności.

Jak widać, od wieloaspektowości w naszym zawodzie można dostać zawrotów głowy! Jesteśmy jednak taką grupą zawodową, która przyzwyczajona jest do nauki, cierpliwości i poszukiwań. I to widać w naszych mediach branżowych. Muszą one sprostać naszym wymaganiom i dostarczyć odpowiednią dawkę aktualnej wiedzy praktycznej w aktywnej oraz przyjaznej formie. Ja często sięgam do Forum Logopedy – dwumiesięcznika, który wydawany jest od 2014 r. Cenię sobie to, że ma wersję i papierową, i internetową.

Specjalnie dla Was przygotowaliśmy kod rabatowy na prenumeratę Forum Logopedy!

Świetnym pomysłem jest też zachowanie tematów głównych poszczególnych numerów. Klucz jest klarowny: redaktor merytoryczny konkretnego numeru dobierany jest przez wydawnictwo tak, by był specjalistą od danej subdyscypliny czy zakresu działań. I to on uszczegóławia zakres tematu, zaprasza poszczególnych autorów, czyli podaje nam na tacy opracowanie tematu. Redaktorzy i autorzy są z bardzo różnych ośrodków i miejsc pracy, wiedza merytoryczna przenika się z doświadczeniem zawodowym i to jest właśnie gwarancja, że informacje są rzetelnie przedstawione. Są numery poświęcone pracy z dzieckiem, pracy z dorosłymi, jak też specyfice postępowania logopedycznego w różnych zaburzeniach komunikacji językowej: przy jąkaniu, autyzmie, dyslalii rozszczepowej, mutyzmie, przy sprzężonych deficytach i chorobach rzadkich, przy szeroko rozumianym objawie opóźnienia w rozwoju mowy, przy zaburzeniach słuchu, przy zaburzonych odruchach, przy zaburzeniach głosu. Na łamach tego periodyku możemy znaleźć też opisane najnowsze trendy w diagnozie i terapii logopedycznej, czyli nowinki metodyczne. Praktycznym rozwiązaniem jest też to, że publikowany jest stały cykl „Zajęcia z pomysłem”, czyli scenariusze przykładowych zajęć dla bardzo różnych pacjentów. Dzięki temu możemy wzbogacić swój warsztat pracy, a ucząc się zawodu, czerpać wzór z dobrych praktyk. Warto też wspomnieć, że artykuły pisane są przejrzyście i klarownie, a do tego treści poparte są świetnie dobranymi zdjęciami. Autorzy często wspierają się studium przypadku przy omówieniu jakiegoś aspektu czy metody pracy – to pozwala na lepsze przyswojenie drogi terapeutycznej. Na uwagę zasługuje też to, że oprócz wersji papierowej ukazuje się wydanie cyfrowe czasopisma. Możemy więc korzystać z plików, a to czasami ułatwia odbiór.

Jeżeli ktoś woli w pełni cyfrowe wydania, to ciekawym rozwiązaniem jest platforma dla logopedów: Pracownia Logopedy +

Specjalnie dla Was, naszych czytelników, przygotowaliśmy kod rabatowy! 🙂

Tam też często zaglądam, bowiem znajdują się tam i artykuły, i materiały, i szkolenia. Tematyka i zakres są bardzo obszerne, więc znowu wydawcy wyszli naprzeciw wszystkim „inter-” naszej pracy. Ostatnio zainteresowało mnie omówienie możliwości zastosowania ćwiczeń SI w logopedii (https://www.pracownialogopedy.pl/metody-wspomagajace-terapie/jakie-cwiczenia-z-zakresu-si-mozna-wlaczyc-w-terapie-logopedyczna-pomysly-na-ciekawe-zajecia) oraz scenariusz dla pacjentów z afazją poudarową (https://www.pracownialogopedy.pl/popularne-zaburzenia/scenariusz-nr-2-afazja-poudarowa-pacjent-dorosly). Znajdują się tam również omawiane przeze mnie poszczególne grupy ćwiczeń wstępnych, które stosujemy w terapii logopedycznej – zapraszam do obejrzenia i wysłuchania (https://www.pracownialogopedy.pl/stymulacja-rozwoju-mowy/cwiczenia-wstepne-fonacyjne-wskazowki-praktyczne-do-pracy-wraz-z-propozycja-cwiczen).

Współczesny logopeda jest specjalistą, który musi stawiać na swój wszechstronny rozwój zawodowy. Życzę nam niesłabnącej energii w tym zakresie i aby była ona przekuwana w sukces naszych pacjentów!

dr n hum. Anna Walencik-Topiłko

  • Jastrzębowska G., Podstawowe problemy logopedii, w: Gałkowski T., Jastrzębowska G. (red.), Logopedia. Pytania i odpowiedzi, UO, Opole 2003.
  • Walencik-Topiłko A., Komunikacja językowa – norma, patologia, możliwości stymulacji, w: Plopa M. (red.), Człowiek u progu trzeciego tysiąclecia. Zagrożenia i wyzwania, Wydawnictwo EUHE, Elbląg 2005.

Anna Walencik-Topiłko – doktor nauk humanistycznych, uniwersytecki pracownik dydaktyczny, adiunkt. Z wykształcenia językoznawca, logopeda (neurologopeda, logorytmik, specjalista w zakresie emisji głosu). Od ponad dwudziestu lat zajmuje się logopedią zarówno teoretycznie, jak i praktycznie. Jest autorką licznych publikacji naukowych, a także współautorką podręczników akademickich z logopedii i neurologopedii. Opracowała programy multimedialne Czytam i piszę oraz Logorytmikę, jak też multimedialny kurs dla logopedów na DVD Logorytmika. Opiekun merytoryczny pakietu programów multimedialnych Logopedia Pro (wydawnictwo Nowa Era). Redaktor merytoryczna i autorka współpracująca z „Forum Logopedy”. Twórca piosenek, wierszyków, opowiadań logopedycznych, pomocy cyfrowych. Autorka cyklu PogadANKA LOGOpedyczna. Prowadzi gabinet logopedyczny, w którym na diagnozę i terapię przyjmuje pacjentów dorosłych oraz dzieci (zróżnicowane zaburzenia komunikacji językowej), również w formie zdalnej. Trener i szkoleniowiec – współpracuje z licznymi ośrodkami prowadzącymi kursy i zajęcia dla różnych środowisk zawodowych, również w formie online i webinarów.

Zostaw Odpowiedź