Karty Oceny Logopedycznej Dziecka – KOLD to przetestowane przez wielu logopedów narzędzie do diagnozy. Jako jedno z niewielu narzędzi na rynku można nazwać testem: jest standaryzowane, posiada więc określone zasady i warunki przeprowadzania; jest obiektywne, rzetelne, trafne i znormalizowane.
Test bada najważniejsze obszary, które są związane z rozwojem mowy dziecka: rozumienie, nadawanie, reakcje słuchowe, budowę narządów mowy, artykulację, umiejętności pragmatyczno-społeczne. Wśród badań uzupełniających znajdują się: ocena motoryki dużej, umiejętności grafomotorycznych, percepcji wzrokowej, pamięci wzrokowej, koordynacji wzrokowo-ruchowej oraz lateralizacji. Zaletą tego testu jest szeroka rozpiętość wiekowa: nadaje się dla dzieci od 1 miesiąca życia aż do ukończenia 9 roku życia i można badać nim dzieci rozwijające się prawidłowo, jak i te, których rozwój jest zaburzony. Dla każdej z 12 grup wiekowych (wiek niemowlęcy: od 1 m. ż. do 4 m. ż., od 5 m. ż. do 8 m. ż., od 9 m. ż. do 11 m. ż.; wiek poniemowlęcy: od 12 m. ż. do 17 m. ż., od 18 m. ż. do 23 m. ż., od 24 m. ż. do 35 m. ż.; wiek poniemowlęcy: 3 r. ż., 4 r. ż., 5 r. ż., 6 r. ż.; wiek wczesnoszkolny: 7 r. ż., 8-9 r. ż.) przygotowano osobne karty diagnozy, a co z jest tym związane – opracowano osobne normy rozwojowe.
Co zawiera test?
Karty Oceny Logopedycznej Dziecka – KOLD tworzą zestaw, w skład którego wchodzą: podręcznik, instrukcja badania, szczegółowa karta wywiadu, karty profilu, 12 kart badania oraz materiały do badań uzupełniających. Wśród narzędzi diagnostycznych, przeznaczonych do konkretnych typów ćwiczeń, znajdują się: książeczka z materiałem diagnostycznym, historyjka obrazkowa, rozsypanki wyrazowe i zdaniowe, karty z ilustracjami, okulary, zegarek, bransoletka, piórka oraz łyżeczka.
Jak badać Kartami Oceny Logopedycznej Dziecka?
Sposób badania może wydawać się zawiły: wrażenie to wywołuje obszerny podręcznik badania oraz szczegółowa instrukcja jego 
Ile czasu trwa badanie logopedyczne?
Badanie małych dzieci do 2 roku życia trwa 15 – 20 minut, natomiast dzieci trzyletnich około 30 minut. System przyznawania punktów jest prosty, bo oparty na systemie zero-jedynkowym: oznacza to, że dziecko albo wykona zadanie prawidłowo i otrzyma punkt, albo nie. Test wymaga równocześnie czujności logopedy, który powinien zwracać uwagę na wszystkie aspekty wykonywania testowych zadań: sposobu wykonania, zaangażowania, poprawności odpowiedzi zgodnie z kluczem w instrukcji.
Jak przebiega badanie testem KOLD?
System ilościowy (czyli zbieranie punktów) pozwala odnieść się do badań normalizacyjnych opracowanych dla każdego z zadań. Przykładem takiego zadania jest badanie reakcji słuchowych czterolatka (C2Z): Postaraj się zapamiętać i powtórzyć słowa: pajac, lala, miś, lew; Jeśli dziecko prawidłowo wykona zadanie, diagnosta wypowiada polecenie do jego drugiej części: Zapamiętaj i powtórz cyfry: 1, 3, 5, 8. Dopiero po wykonaniu tych dwóch prób, czyli po powtórzeniu słów i cyfr w określonej kolejności, można zaliczyć zadanie przyznając jeden punkt. Na uwagę zasługują także zadania wymagające użycia określonej liczby rzeczowników, czasowników, przymiotników, słów i zdań. Przykładem takiego zadania jest badanie nadawania mowy czterolatka (B2Z): Powiedz mi proszę, co robi się w przedszkolu? Jeśli dziecko powie: „można się bawić, spać, jeść” – to oznacza, że wykonało zadanie zgodnie z obliczonymi normami, według których prawidłowo rozwijające się dziecko wymienia od 2 do 3 czynności wykonywanych w przedszkolu – maluch otrzymuje więc jeden punkt. W przypadku, jeśli wymieni więcej, można stwierdzić, że wykonał to zadanie powyżej poziomu norm obliczonych dla jego grupy rówieśniczej. Jeśli jednak wymieni mniej lub wcale nie wymieni żadnej z czynności, nie otrzymuje p
Po co logopedom normy?
Wielu logopedów określa normy na podstawie własnych obserwacji, na przykład: „jeśli trzylatek mówi, to jest w normie rozwojowej” – takie obserwacje nie określają co, w jaki sposób, ani nawet jak dużo trzylatek powinien mówić. Karty Oceny Logopedycznej Dziecka dają dużo więcej: określają zasób słownictwa i konstrukcje gramatyczne dzieci w poszczególnych grupach wiekowych na podstawie wykonywanych podczas testu zadań. Dotyczy to nie tylko zakresu nadawania mowy, ale także jej rozumienia, artykulacji, reakcji słuchowych, sprawności narządów mowy czy umiejętności pragmatyczno-społecznych. Warto tu zaznaczyć, że do badań uzupełniających Kart Oceny Logopedycznej Dziecka nie opracowano norm; jeśli wyniki badań uzupełniających będą na niskim poziomie, warto zdiagnozować dziecko korzystając z innych narzędzi, które są standaryzowane i obejmują podobny obszar, na przykład Karty Oceny Psychoruchowej Dziecka – KORP.
Co jeszcze wyróżnia Karty Oceny Logopedycznej Dziecka?
Istotnym, bo dającym logopedom dodatkowe kompetencje, jest wykorzystanie zapisu artykulacji w formie slawistycznej, którą logopedzi wykorzystują do zapisu wymowy normatywnej lub IPA – alfabetu o charakterze międzynarodowym, która daje możliwość zapisu rodzaju wady wymowy. Ważne jest również odwoływanie się w diagnozie do medycznej klasyfikacji ICD-10, co pozwoli jej być uniwersalną dla specjalistów w Polsce (wśród których nieustannie panuje chaos terminologiczny) i za granicą.
Czy można stworzyć dobrą diagnozę?
Cieszy fakt, że w oparciu o badanie Kartami Oceny Logopedycznej Dziecka, uzyskując wyniki ilościowe i częściowo jakościowe, logopeda może stworzyć diagnozę wraz z odpowiednim odniesieniem do klasyfikacji ICD-10 i opisać uzyskane wyniki nawiązując do opracowanych norm właściwych danej grupie wiekowej. Stworzona diagnoza będzie zrozumiana i szanowana przez innych specjalistów, ponieważ będzie szczegółowa i analityczna. Taka diagnoza jest doskonałą bazą do stworzenia spójnej terapii. Jej zaplanowanie jest możliwe nie tylko dzięki przejrzystej budowie testu KOLD i przygotowaniu terapeuty. Ułatwią to także plany terapii, które w przyszłości będzie można wygenerować z programie KomKOD; aktualnie w programie dostępne są arkusze badania i karty wywiadu, do którego roczny i bezpłatny dostęp otrzymują właściciele testu KOLD.
Podsumowanie
Czy Karty Oceny Logopedycznej Dziecka są narzędziem doskonałym? Nie. Można się uczepić szczegółów: kart badania o drobnej czcionce, zawiłych procedur samego badania, obszernego podręcznika, z którym należy się zapoznać lub wysokiej ceny samego narzędzia. Autorka testu trzyma jednak poziom – wysoki poziom. Należy jej pogratulować sukcesu i unikatowych rozwiązań, a także wywołania rewolucji na rynku logopedycznym, polegającej na wprowadzeniu nowej jakości w diagnozę logopedyczną.
Logotorpeda
Test KOLD można kupić na stronie wydawnictwa KOMLOGO.
