Gniotki (masłogniotki, squishy, zabawki antystresowe) podbiły serca dzieci! Te niepozorne, miękkie zabawki w kształcie kostki masła stały się jednym z wakacyjnych hitów 2026 roku. Można było spotkać je na straganach, w sklepach z pamiątkami i w nadmorskich kurortach. Dzieci ściskają je, rozciągają, ugniatają i… nie chcą wypuścić z rąk.
Czy to tylko kolejna chwilowa moda? A może za popularnością masłogniotków kryje się coś więcej? Z perspektywy terapeutycznej warto przyjrzeć się temu, dlaczego dzieci tak chętnie sięgają po gniotki sensoryczne i jakie korzyści może przynosić zabawa nimi.
Czym są gniotki i dlaczego dzieci je uwielbiają?
Squishy to wyjątkowo miękkie, elastyczne zabawki antystresowe, które po ściśnięciu powoli wracają do swojego pierwotnego kształtu. Występują w różnych kolorach, rozmiarach i formach. Oprócz popularnych kostek masła znajdziemy także gniotki przypominające sery, pierożki czy inne produkty spożywcze.
Ich fenomen polega przede wszystkim na niezwykłej konsystencji. Ugniatanie jest przyjemne, a obserwowanie, jak zabawka odzyskuje swój kształt, zachęca do wielokrotnego powtarzania tej samej czynności. To, co dla dziecka jest po prostu świetną zabawą, może mieć również znaczenie dla jego potrzeb sensorycznych, emocjonalnych i motorycznych.
Gniotki sensoryczne a czucie głębokie
Jedną z ważnych funkcji naszego układu nerwowego jest propriocepcja, czyli czucie głębokie. Dzięki niej odbieramy informacje pochodzące z mięśni, ścięgien i stawów. Pozwala nam ona między innymi kontrolować siłę ruchu oraz orientować się w położeniu poszczególnych części ciała.
Kiedy dziecko mocno ściska, ugniata lub rozciąga gniotka, angażuje mięśnie dłoni i palców oraz dostarcza sobie bodźców związanych z naciskiem i oporem. Dla niektórych dzieci takie doświadczenia mogą być szczególnie przyjemne i pomocne!
Warto zwrócić uwagę na dzieci, które często:
- zbyt mocno dociskają kredkę do kartki,
- lubią intensywnie ściskać przedmioty,
- poszukują mocnego nacisku i oporu podczas zabawy,
- mają trudności z dostosowaniem siły swoich ruchów.
Takie zachowania mogą wiązać się ze sposobem przetwarzania bodźców sensorycznych, choć same w sobie nie świadczą o zaburzeniach integracji sensorycznej. Gniotki mogą wtedy okazać się bardzo przydatne!
Masłogniotek może być jednym ze sposobów dostarczania dziecku przyjemnych doznań dotykowych i proprioceptywnych.
Czy ugniatanie pomaga się wyciszyć?
Dzieci, podobnie jak dorośli, doświadczają napięcia, frustracji, stresu i nadmiaru bodźców. Nie zawsze potrafią jednak rozpoznać swoje emocje i znaleźć sposób na ich regulację.
Powtarzalne ściskanie miękkiej zabawki może stać się prostą czynnością, która pomaga niektórym dzieciom skierować uwagę na doznania płynące z dłoni i odzyskać poczucie spokoju.
Rytmiczny, przewidywalny ruch bywa przyjemny i daje możliwość rozładowania napięcia poprzez aktywność manualną.
Nie oznacza to jednak, że każdy gniotek działa uspokajająco na każde dziecko. Jedno może dzięki niemu łatwiej się wyciszyć, podczas gdy inne potraktuje go jako ekscytującą zabawkę.
Szczególnie warto obserwować indywidualne reakcje dzieci z ADHD, dzieci w spektrum autyzmu oraz tych, które mają trudności z regulacją emocji i przetwarzaniem bodźców sensorycznych.
Squishy a koncentracja uwagi. Czy zajęte ręce pomagają słuchać?
Czy dziecko, które podczas słuchania nauczyciela lub rodzica nieustannie manipuluje jakimś przedmiotem, rzeczywiście jest rozproszone? Niekoniecznie!
Dla niektórych dzieci możliwość wykonywania niewielkich ruchów dłońmi podczas słuchania lub wykonywania zadania może sprzyjać utrzymaniu zaangażowania.
Gniotek sensoryczny może wówczas pełnić funkcję przedmiotu do manipulowania, który pozwala zaspokoić potrzebę ruchu bez konieczności wstawania czy przerywania aktywności.
Warto jednak pamiętać, że nie u każdego dziecka przyniesie to oczekiwany efekt. Czasami zabawka staje się dodatkowym rozpraszaczem, szczególnie gdy dziecko koncentruje się bardziej na jej wyglądzie lub rozciąganiu niż na wykonywanym zadaniu.
Dlatego zamiast zakładać, że gniotek zawsze poprawia koncentrację, warto obserwować, czy rzeczywiście pomaga dziecku słuchać, pracować i uczestniczyć w zajęciach.
Gniotki a rozwój sprawności dłoni i terapia ręki
Ugniatanie, ściskanie i rozciąganie masłogniotka wymaga zaangażowania mięśni dłoni i palców.
Podczas zabawy dziecko może ćwiczyć:
- kontrolowanie siły nacisku,
- naprzemienne napinanie i rozluźnianie mięśni dłoni,
- współpracę palców podczas chwytania i manipulowania przedmiotem,
- koordynację ruchów ręki,
- precyzyjne dozowanie siły potrzebnej do wykonania czynności.
To umiejętności ważne w codziennym funkcjonowaniu dziecka, między innymi podczas rysowania, pisania, zapinania guzików czy posługiwania się sztućcami.
Nie oznacza to jednak, że samo ugniatanie zabawki wystarczy, aby rozwinąć prawidłowy chwyt pisarski lub poprawić grafomotorykę. Sprawność ręki rozwija się dzięki różnorodnym doświadczeniom ruchowym i manipulacyjnym.
Masłogniotek może być ciekawym uzupełnieniem zabaw rozwijających motorykę małą, ale nie zastępuje indywidualnie zaplanowanej terapii ręki.
Jak wykorzystać masłogniotka w zabawie z dzieckiem?
Nie trzeba przygotowywać skomplikowanych ćwiczeń, aby wykorzystać możliwości tej popularnej zabawki.
Można zaproponować dziecku kilka prostych aktywności:
- Mocne i delikatne ściskanie – dziecko próbuje zmieniać siłę nacisku, obserwując, jak zmienia się kształt gniotka.
- Powolne ugniatanie – zachęcamy dziecko do spokojnych, rytmicznych ruchów i zwracania uwagi na odczucia w dłoniach.
- Przekładanie z ręki do ręki – zabawa angażująca obie dłonie i koordynację ruchową.
- Zgniatanie i obserwowanie – dziecko ściska zabawkę, a następnie sprawdza, jak długo wraca ona do pierwotnego kształtu.
- Zabawa w rozpoznawanie siły – prosimy dziecko, aby ugniotło zabawkę bardzo lekko, trochę mocniej, a następnie zdecydowanie, ale bez uszkadzania materiału.
Najważniejsze, aby aktywności były dostosowane do wieku, możliwości i upodobań dziecka. Zabawa powinna pozostać przyjemnością, a nie kolejnym obowiązkowym ćwiczeniem.
Czy każdy masłogniotek jest bezpieczny?
Przy wyborze zabawki warto zwrócić uwagę nie tylko na jej wygląd i miękkość, ale przede wszystkim na bezpieczeństwo. Sprawdźmy, czy produkt posiada odpowiednie oznakowanie, informacje o producencie, ograniczenia wiekowe oraz ostrzeżenia dotyczące użytkowania. Gniotki mogą być wykonane z różnych materiałów, a niektóre zawierają wypełnienie. Jeśli zabawka pęknie, zacznie się kruszyć lub wypływa z niej zawartość, należy zaprzestać jej używania. Szczególną ostrożność warto zachować w przypadku małych dzieci, które mogą wkładać zabawkę lub jej fragmenty do ust.
Intuicyjne poszukiwanie gniotków przez dziecko to z jednej strony wyrażenie potrzeby i poszukiwanie doświadczeń sensorycznych, a czasami po prostu sposób na kilka minut przyjemnego ugniatania. Może to być także okazja do wspólnej zabawy, poznawania potrzeb dziecka i rozwijania sprawności jego dłoni.
Dla Logotorpedy
Agnieszka Jarząbek
Jeśli interesują Cię inne sposoby wykorzystania pomocy sensorycznych w zabawie i terapii, poznaj również nasze 5 zabaw logopedycznych z wykorzystaniem kamieni sensorycznych.
Zabawa może być również doskonałą okazją do wspierania rozwoju mowy. Sprawdź, jak zamienić codzienne zabawy z dzieckiem w skuteczne ćwiczenia logopedyczne – bez walki i łez.
Zostaw Odpowiedź